Nghị quyết này tập trung vào các khu vực hình thành đô thị có vai trò thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội của địa phương. Điều này cho thấy sự ưu tiên đặc biệt đối với các khu vực động lực, có tiềm năng phát triển mạnh mẽ. Nghị quyết đặt ra các tiêu chí cụ thể về quy mô dân số dự báo theo thời hạn 10 năm để áp dụng, đảm bảo tính phù hợp và hiệu quả của quy hoạch.

Cụ thể, quy mô dân số dự báo đạt từ 45 nghìn người trở lên đối với thành phố trực thuộc Trung ương; từ 15 nghìn người trở lên đối với tỉnh hình thành sau sắp xếp ở khu vực miền núi, vùng cao, biên giới; từ 21 nghìn người trở lên đối với các tỉnh hình thành sau sắp xếp còn lại. Việc phân loại rõ ràng này giúp các địa phương xác định chính xác đối tượng và phạm vi cần áp dụng Nghị quyết, từ đó có kế hoạch triển khai phù hợp.

Đảm bảo tính thống nhất và đồng bộ

Nghị quyết đặt ra những nguyên tắc và yêu cầu chặt chẽ cho việc lập mới, điều chỉnh và phê duyệt quy hoạch phân khu, nhằm đảm bảo chất lượng và tính đồng bộ của quy hoạch đô thị.

Một trong những điểm đáng chú ý là quy định về việc lập mới, điều chỉnh quy hoạch phân khu có thể được thực hiện đồng thời với quá trình lập, điều chỉnh quy hoạch tỉnh hoặc quy hoạch chung đô thị. Điều này giúp đẩy nhanh tiến độ và đảm bảo tính liên thông giữa các cấp độ quy hoạch.

Quan trọng hơn, quy hoạch phân khu được phê duyệt trước khi phê duyệt quy hoạch tỉnh, quy hoạch chung đô thị và sau khi phê duyệt, sẽ được cập nhật, tích hợp vào các quy hoạch cấp cao hơn để bảo đảm tính thống nhất và đồng bộ. Đây là một bước tiến quan trọng, giúp tránh tình trạng quy hoạch “đứt gãy” giữa các cấp, đảm bảo tầm nhìn dài hạn và phát triển bền vững.

Nội dung quy hoạch phân khu đối với khu vực dự kiến hình thành đô thị phải tuân thủ chặt chẽ quy định của pháp luật về quy hoạch đô thị và nông thôn. Đồng thời, Nghị quyết cũng nhấn mạnh các yêu cầu cụ thể:

Ranh giới, quy mô diện tích phải được xác định trên cơ sở rà soát, đánh giá tính chất, chức năng, vai trò thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội và khả năng kết nối hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội của khu vực dự kiến lập quy hoạch. Điều này đảm bảo quy hoạch được xây dựng dựa trên cơ sở khoa học và thực tiễn, tránh tình trạng quy hoạch dàn trải, thiếu hiệu quả.

Đồng thời, phải tuân thủ các quy chuẩn, tiêu chuẩn về quy hoạch đô thị và nông thôn, cũng như các quy định pháp luật liên quan.

Rõ ràng, minh bạch về thẩm quyền, trình tự, thủ tục

Bên cạnh đó, Nghị quyết cũng làm rõ về thẩm quyền, trình tự, thủ tục lập mới, điều chỉnh, phê duyệt quy hoạch phân khu, tạo ra một cơ chế rõ ràng và minh bạch.

UBND cấp tỉnh có trách nhiệm giao nhiệm vụ cho cơ quan, đơn vị trực thuộc lập nhiệm vụ quy hoạch và quy hoạch phân khu. Cơ quan chuyên môn về quy hoạch đô thị và nông thôn cấp tỉnh sẽ tổ chức thẩm định nhiệm vụ quy hoạch và quy hoạch phân khu. Vai trò của cơ quan chuyên môn trong việc đánh giá, kiểm soát chất lượng quy hoạch được đề cao.

Sau đó, UBND cấp tỉnh sẽ xem xét, phê duyệt nhiệm vụ quy hoạch, quy hoạch phân khu trên cơ sở báo cáo thẩm định và hồ sơ do cơ quan chuyên môn trình.

Đặc biệt, Nghị quyết quy định hai trường hợp cần có sự quyết định của Hội đồng Nhân dân cùng cấp trước khi phê duyệt hoặc tổ chức lập mới/điều chỉnh: (1) Khi việc lập quy hoạch phân khu làm thay đổi vượt quá các chỉ tiêu sử dụng đất cấp tỉnh theo pháp luật về đất đai; (2) khi quy mô dân số dự báo thấp hơn mức quy định tại Điều 1 của Nghị quyết này.

Những quy định này nhằm tăng cường tính công khai, minh bạch và trách nhiệm giải trình trong quá trình quy hoạch, đồng thời đảm bảo sự tham gia của cơ quan quyền lực Nhà nước ở địa phương. Trình tự, thủ tục lấy ý kiến, thẩm định, phê duyệt nhiệm vụ quy hoạch, quy hoạch phân khu được thực hiện theo quy định của pháp luật về quy hoạch đô thị và nông thôn.

Nghị quyết có hiệu lực thi hành kể từ ngày ban hành đến hết ngày 28/2/2027. Nghị quyết cũng quy định rõ, trong trường hợp luật, nghị quyết của Quốc hội, pháp lệnh, nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội được sửa đổi, bổ sung hoặc ban hành mới có hiệu lực sau ngày Nghị quyết này được thông qua và trước ngày 1/3/2027, thì các quy định tương ứng trong Nghị quyết này sẽ chấm dứt hiệu lực.

Có thể thấy, Nghị quyết về quy hoạch phân khu đô thị là một bước tiến quan trọng trong công tác quản lý và phát triển đô thị tại Việt Nam. Với các quy định chặt chẽ về đối tượng, nguyên tắc, yêu cầu, thẩm quyền và quy trình, Nghị quyết tạo ra một khuôn khổ pháp lý vững chắc, giúp các địa phương thực hiện quy hoạch một cách bài bản, khoa học và hiệu quả.