Kết luận thanh tra: Dòng tiền trái phiếu có dấu hiệu sử dụng sai mục đích

Theo kết luận Thanh tra Chính phủ ban hành ngày 5/8/2025 về việc chấp hành chính sách pháp luật trong phát hành và sử dụng trái phiếu doanh nghiệp giai đoạn 2015–2023, Tập đoàn Novaland và các công ty thành viên bị xác định có một số vi phạm trong việc huy động và sử dụng nguồn vốn trái phiếu.

Cụ thể, Thanh tra Chính phủ cho rằng Novaland đã phát hành và sử dụng 1.500 tỷ đồng trái phiếu để tăng vốn vào Công ty TNHH Bất động sản Khải Hưng, sau đó Khải Hưng dùng khoản tiền này mua 99,9% vốn điều lệ (tương đương 1.843 tỷ đồng) tại Công ty TNHH Bất động sản Thế Kỷ Hoàng Kim, một pháp nhân thuộc sở hữu cá nhân bà Võ Thị Kim Khoa.

Tuy nhiên, quá trình kiểm tra dòng tiền tại ngân hàng cho thấy phần vốn góp của bà Khoa tại Thế Kỷ Hoàng Kim “không tồn tại trong thực tế”, bởi phần lớn tiền được chuyển đi trong cùng ngày. Thanh tra kết luận dòng tiền từ Novaland đã chuyển lòng vòng qua nhiều công ty trung gian, cuối cùng chảy ngược về các Công ty Cổ phần Kinh doanh Nhà Nova để sử dụng, thay vì được đầu tư trực tiếp vào dự án như phương án phát hành.

Cùng với Công ty Unity, Aqua và Lucky House, Tập đoàn Novaland bị xác định có dấu hiệu sử dụng nguồn trái phiếu không đúng mục đích ban đầu. Bốn công ty này đã huy động tổng cộng 7.084 tỷ đồng từ trái phiếu doanh nghiệp, sau đó chuyển vốn qua nhiều cá nhân, pháp nhân trung gian để “hợp thức hóa” các khoản góp vốn điều lệ.

Theo cơ quan thanh tra, mô hình sử dụng vốn này giống nhau về phương thức và có dấu hiệu “vẽ vòng” dòng tiền nội bộ, khiến việc giám sát nguồn vốn và tài sản bảo đảm trở nên khó minh bạch.

Phối cảnh dự án nhà phố thuộc Novaworld Phan Thiết. Ảnh Nova

Nợ trái phiếu và rủi ro tài chính tại các công ty liên quan

Kết luận thanh tra cũng chỉ ra giai đoạn 1/1/2015 – 30/6/2023, nhóm 20 tổ chức có liên quan Novaland đã phát hành 45 mã trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ, tổng giá trị 27.350 tỷ đồng. Tính đến giữa năm 2023, còn 23 mã trái phiếu đang lưu hành, tổng dư nợ 16.898 tỷ đồng. Trong số này, 4 công ty có nợ quá hạn cả gốc và lãi, 2 công ty nợ lãi, tổng giá trị 4.555 tỷ đồng.

Các doanh nghiệp được nêu gồm Công ty GreenWich, BNP Global, Cát Liên Hoa và Residence, đều là doanh nghiệp có liên quan đến Tập đoàn Novaland.

GreenWich sử dụng 2.000 tỷ đồng trái phiếu để hợp tác với Công ty An Khang, nhưng đến tháng 6/2023 đã quá hạn thanh toán gốc 1.571 tỷ đồng, lãi 241 tỷ đồng, có nguy cơ mất khả năng trả nợ.

BNP Global phát hành 2.100 tỷ đồng, sử dụng cho dự án Mũi Yến. Tại thời điểm thanh tra, công ty nợ quá hạn 2.064 tỷ đồng. Đến tháng 4/2024, doanh nghiệp đã thanh toán được 833 tỷ đồng, còn dư nợ 1.216 tỷ đồng. Cát Liên Hoa phát hành 986 tỷ đồng nhưng chậm thanh toán cả gốc lẫn lãi.

Residence phát hành 3.000 tỷ đồng để thanh toán tiền “đặt cọc mua biệt thự nghỉ dưỡng” tại dự án NovaWorld Phan Thiết, song thực tế đây là giao dịch nội bộ, cho phép Công ty Kinh doanh Nhà Nova sử dụng vốn trái phiếu trong thời gian dài.

Thanh tra Chính phủ kết luận, các giao dịch trên chưa đảm bảo tính độc lập tài chính, tiềm ẩn rủi ro lớn cho nhà đầu tư trái phiếu, đặc biệt khi thị trường bất động sản gặp khó khăn và một số doanh nghiệp trong hệ sinh thái Novaland mất khả năng thanh toán tạm thời.

Biệt thự sân golf tại Novaworld Phan Thiết. Ảnh: Nova

Phản hồi của Novaland: “Chúng tôi đã tất toán gần 50% và tuân thủ quy định”

Ngay sau khi kết luận thanh tra được công bố, Tập đoàn Novaland phát hành thông cáo báo chí trả lời Báo Thanh tra ngày 18/10/2025, khẳng định đã chủ động khắc phục và đảm bảo quyền lợi cho trái chủ.

Theo Novaland, trong tổng dư nợ 34.878 tỷ đồng trái phiếu riêng lẻ tính đến 30/6/2023, đến 30/9/2025, doanh nghiệp đã tất toán 15.319 tỷ đồng, tương đương 44% tổng dư nợ ban đầu, và đang tiếp tục thanh toán phần còn lại.

Hiện, tổng dư nợ trái phiếu còn khoảng 19.559 tỷ đồng, trong đó phần lớn được cơ cấu lại hợp pháp, một số gói đã được gia hạn theo thỏa thuận với trái chủ.

Đối với 24 gói trái phiếu được nêu trong kết luận của Thanh tra Chính phủ, Novaland cho biết đã tất toán 15 gói (tổng giá trị 7.000 tỷ đồng), cơ cấu được 1 gói trị giá 250 tỷ đồng, duy trì trả đúng hạn 7 gói, và chỉ còn 1 gói quá hạn (8,2%) đang được thanh toán dần.

Về thông tin sử dụng vốn trái phiếu sai mục đích, Novaland khẳng định:

“Tập đoàn đã sử dụng nguồn tiền từ phát hành trái phiếu theo đúng phương án được phê duyệt, chuyển giao đúng bên nhận vốn góp và thực hiện quản lý vốn theo quy định. Việc mua bán phần vốn góp tại các công ty mục tiêu đều tuân thủ pháp luật, bên bán có cam kết về tính hợp pháp của phần vốn chuyển nhượng.”

Doanh nghiệp cũng thừa nhận một số thiếu sót trong công bố thông tin thời kỳ dịch Covid-19 do “sự kiện bất khả kháng”, song đã chủ động bổ sung, cập nhật đầy đủ sau đó. Đại diện Novaland nhấn mạnh cam kết:

“Trên tinh thần thượng tôn pháp luật, Novaland hợp tác chặt chẽ với cơ quan chức năng để làm rõ các điểm chưa sáng tỏ trong kết luận thanh tra, nhanh chóng khắc phục các thiếu sót, bảo đảm quyền lợi hợp pháp cho trái chủ.”

Tập đoàn cho biết đã gửi văn bản giải trình đến Thanh tra Chính phủ, kèm dữ liệu thanh toán và phương án xử lý phần dư nợ còn tồn đọng, đồng thời đề nghị cơ quan chức năng xem xét lại một số nội dung kết luận để “phản ánh đúng tình hình thực tế đã khắc phục”.

Góc nhìn sau thanh tra: Tín hiệu hồi phục và cam kết minh bạch

Báo cáo tài chính hợp nhất mới nhất của Novaland cho thấy, từ quý II/2024 đến nay, doanh nghiệp đã bán hàng trở lại tại các dự án Aqua City, NovaWorld Hồ Tràm, NovaWorld Phan Thiết, tạo dòng tiền giúp tái cấu trúc nợ trái phiếu.

Giới chuyên gia nhận định, việc Novaland chủ động công bố thông tin và thanh toán trước hạn nhiều gói trái phiếu là tín hiệu tích cực trong bối cảnh thị trường vốn đang được Chính phủ và Ngân hàng Nhà nước siết chặt giám sát.

Tuy nhiên, cơ quan quản lý nhấn mạnh, việc phát hành và sử dụng trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ cần tiếp tục được kiểm soát chặt chẽ để bảo vệ lợi ích nhà đầu tư. Thanh tra Chính phủ kiến nghị Bộ Tài chính, Ngân hàng Nhà nước, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước tăng cường kiểm tra hậu kiểm các đợt phát hành mới trong hệ sinh thái Novaland, bảo đảm nguồn vốn được sử dụng đúng mục đích và có tài sản bảo đảm thực chất.