Áp lực đặc biệt trong thời điểm đặc biệt

Từ ngày 5/5 đến 28/6/2025, Kỳ họp thứ 9 Quốc hội khóa XV diễn ra trong bối cảnh chuẩn bị nhiều sự kiện chính trị trọng đại: Đại hội Đảng lần thứ XIV, bầu cử Quốc hội khóa XVI, đại biểu HĐND các cấp, kỷ niệm 80 năm Quốc khánh. Đây cũng là thời điểm các vụ việc khiếu nại, tố cáo thường phát sinh căng thẳng, nhiều công dân tập trung về Hà Nội gửi đơn thư, bày tỏ bức xúc.

Trong thời gian này, Trụ sở Tiếp công dân Trung ương đã tiếp 1.047 lượt, với 2.965 công dân, trình bày 1.010 vụ việc, trong đó có 129 đoàn đông người. Những con số này không chỉ cho thấy khối lượng công việc khổng lồ mà còn phản ánh tính chất nhạy cảm, phức tạp, khi phần lớn các vụ việc liên quan đến đất đai, chế độ chính sách, khiếu nại kéo dài nhiều năm.

Tình hình khiếu kiện tại Trụ sở và các khu vực xung quanh trong thời gian kỳ họp cho thấy sự gia tăng về quy mô và cường độ.

Trước tình hình đó, Trụ sở đã chủ động phối hợp với Bộ Công an, Công an TP Hà Nội, các phường sở tại và UBND các tỉnh có công dân khiếu kiện đông người để kiểm soát tình hình. Đáng chú ý, 12 tổ công tác từ các địa phương đã trực tiếp ra Hà Nội vận động, tuyên truyền, đưa công dân trở về địa phương giải quyết.

“Giữ vững an ninh, trật tự trong tiếp công dân không chỉ là yêu cầu hành chính mà là trách nhiệm chính trị. Việc để công dân tập trung kéo dài, vượt cấp, có thể trở thành điểm nóng, ảnh hưởng đến hình ảnh quản trị của Nhà nước pháp quyền”, một cán bộ Ban Tiếp công dân Trung ương nhận định.

Luật sư Diệp Năng Bình, Đoàn Luật sư TP Hồ Chí Minh. Ảnh: NVCC.

Không để ai bị bỏ lại, nhưng cũng không để bị lợi dụng

Việc phân loại, xử lý đơn thư cũng được Ban Tiếp công dân Trung ương thực hiện nghiêm túc. Trong tổng số 2.224 đơn tiếp nhận, có 1.868 đơn đã xử lý, trong đó 549 đơn được chuyển đến cơ quan có thẩm quyền giải quyết. Đặc biệt, có 821 đơn thư lặp lại, không có nội dung mới, cho thấy một phần không nhỏ các khiếu kiện mang tính chất kéo dài, cố chấp hoặc lợi dụng quyền khiếu nại để gây áp lực.

Luật sư Diệp Năng Bình, Đoàn Luật sư TP Hồ Chí Minh, người tham gia tư vấn miễn phí tại Trụ sở chia sẻ, tôi gặp không ít trường hợp công dân khiếu kiện vì chưa hiểu rõ quy định pháp luật, thậm chí bị kích động. Nhưng cũng có trường hợp lợi dụng việc tiếp công dân để quay video, dựng clip câu view. Chúng ta cần phân biệt ranh giới giữa quyền và hành vi gây rối.

Đó là lý do vì sao cần kiến nghị Thanh tra Chính phủ nghiên cứu xây dựng Nghị định xử phạt hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực khiếu nại, tố cáo, nhằm tăng tính răn đe và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của cả công dân lẫn người tiếp dân.

Luật sư Diệp Năng Bình nhấn mạnh, tiếp công dân không đơn thuần là tiếp nhận và chuyển đơn mà là nơi “giải nhiệt” cho những bức xúc âm ỉ trong xã hội, là “van xả áp” giúp hệ thống hành chính vận hành ổn định. Trong thời điểm cao trào chính trị, nơi này càng có vai trò như “vùng đệm”, ngăn nguy cơ trở thành điểm nóng.

Việc Trụ sở Tiếp công dân Trung ương duy trì nghiêm chế độ trực, điều phối đa ngành, phối hợp với địa phương và bảo đảm mọi công dân đến đều được tiếp theo quy định là minh chứng cho một cơ quan hành chính “vì dân, gần dân, hiểu dân”.