Nguồn lực từ ngân sách trung ương, địa phương và các kênh huy động xã hội đã góp phần quan trọng giúp người nghèo, vùng nghèo từng bước cải thiện đời sống, vươn lên thoát nghèo bền vững.

Từ nguồn vốn CTMTQG giảm nghèo bền vững, các địa phương đang tập trung triển khai các dự án hỗ trợ hộ nghèo.

Phân bổ nguồn lực kịp thời, tập trung cho các dự án, tiểu dự án trọng điểm

Ngay sau khi Quốc hội thông qua kế hoạch đầu tư trung hạn giai đoạn 2021–2025, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ và các bộ, ngành đã tập trung hoàn thiện thể chế, hướng dẫn triển khai, bảo đảm tiến độ phân bổ vốn CTMTQG giảm nghèo bền vững. Tính đến nay, tổng vốn đã giao giai đoạn 2021-2025 là 44.607,567 tỷ đồng, tương đương 92,93% kế hoạch, trong đó vốn đầu tư phát triển là 19.856 tỷ đồng (99,28%), vốn sự nghiệp là 24.751 tỷ đồng (88,39%).

Ở cấp địa phương, tổng vốn đã giao cho giai đoạn 2021–2025 là 2.882,863 tỷ đồng, gồm 1.356,5 tỷ đồng vốn đầu tư phát triển và 1.526,3 tỷ đồng vốn sự nghiệp. Ngoài ra, các địa phương còn chủ động huy động được 1.131,1 tỷ đồng từ các nguồn hợp pháp khác, đạt gần 8% kế hoạch, cho thấy sự chủ động, linh hoạt trong khai thác và lồng ghép nguồn lực.

Đáng chú ý, việc phân bổ vốn trung ương được thực hiện theo hướng ưu tiên các địa bàn khó khăn, vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số; đồng thời khuyến khích địa phương có cơ chế lồng ghép giữa các CTMTQG để nâng cao hiệu quả đầu tư.

Cùng với đó, Chính phủ ban hành Nghị định số 27/2022/NĐ-CP ngày 19/4/2022, được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định số 38/2023/NĐ-CP ngày 24/6/2023, trong đó quy định việc thực hiện lồng ghép nguồn vốn trong thực hiện các CTMTQG. Chính phủ đã giao Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương có trách nhiệm xây dựng, trình Hội đồng nhân dân cấp tỉnh quyết định cơ chế lồng ghép nguồn vốn giữa các CTMTQG, giữa các CTMTQG và các chương trình, dự án khác trên địa bàn.

Đẩy nhanh tiến độ giải ngân

Công tác giải ngân được Chính phủ, các bộ, ngành và địa phương đặc biệt quan tâm, coi đây là yếu tố then chốt để đảm bảo tiến độ và hiệu quả thực hiện Chương trình. Theo báo cáo đến hết tháng 01/2025, tổng giải ngân vốn trung ương là 27.475,6 tỷ đồng, đạt 78,94% giai đoạn 2021–2024 và đạt 61,68% kế hoạch cả giai đoạn 2021–2025. Trong đó, vốn đầu tư phát triển giải ngân là 15.101,487 tỷ đồng, đạt 89,89% so với giai đoạn 2021-2024 và đạt 76,05% so với giai đoạn 2021- 2025; vốn sự nghiệp giải ngân là 12.374,113 tỷ đồng, đạt 68,75% so với giai đoạn 2021-2024 và đạt 50,15% so với giai đoạn 2021-2025.

Đối với ngân sách địa phương, tổng vốn giải ngân là 2.081 tỷ đồng, đạt 72,19% kế hoạch; còn các nguồn vốn hợp pháp khác đạt 100%, phản ánh sự linh hoạt và tinh thần chủ động trong tổ chức thực hiện của các tỉnh, thành phố. Tuy nhiên, theo đánh giá, tiến độ giải ngân năm 2025 vẫn còn chậm, đặc biệt là vốn sự nghiệp. Nguyên nhân chủ yếu do khối lượng dự án lớn, quy trình thủ tục phức tạp, trong khi năng lực một bộ phận cán bộ cơ sở còn hạn chế.

Cùng với nguồn vốn ngân sách, tín dụng chính sách xã hội tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong giảm nghèo. Giai đoạn 2021–2025, Ngân hàng Chính sách xã hội đã cho vay hơn 10 triệu lượt khách hàng, tổng doanh số 479.219 tỷ đồng, trong đó riêng 3 chương trình cho vay hộ nghèo, hộ cận nghèo và hộ mới thoát nghèo chiếm hơn 120.000 tỷ đồng, giúp hàng triệu hộ có vốn phát triển sản xuất, tạo sinh kế, nâng cao đời sống.

Bên cạnh đó, công tác xã hội hóa nguồn lực giảm nghèo cũng đạt nhiều kết quả nổi bật. Tính đến hết quý I/2025, Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam các cấp đã vận động Quỹ “Vì người nghèo” và an sinh xã hội được trên 30.342 tỷ đồng, hỗ trợ xây dựng và sửa chữa hơn 193.000 căn nhà Đại đoàn kết, giúp đỡ 6,4 triệu lượt người nghèo khám chữa bệnh, 1,3 triệu lượt học sinh, sinh viên về học tập, và 845.000 lượt người nghèo phát triển sản xuất.

Để bảo đảm quản lý, sử dụng hiệu quả nguồn lực, Chính phủ đã chỉ đạo thực hiện nghiêm quy định của Luật Ngân sách nhà nước, Luật Đầu tư công, các Nghị định 27/2022/NĐ-CP, 99/2021/NĐ-CP và các Thông tư hướng dẫn của Bộ Tài chính. Việc kéo dài thời gian giải ngân, điều chỉnh kế hoạch vốn được thực hiện chặt chẽ theo các Nghị quyết số 69/2022/QH15, 108/2023/QH15 và 174/2024/QH15 của Quốc hội, đảm bảo tiến độ, đúng quy định, không để phát sinh thất thoát, sai phạm.

Trong thời gian tới, Bộ Nông nghiệp và Môi trường phối hợp cùng Bộ Tài chính và các địa phương sẽ tiếp tục rà soát, tháo gỡ khó khăn, đẩy nhanh tiến độ giải ngân, nâng cao hiệu quả quản lý tài chính, đồng thời tăng cường công tác kiểm tra, giám sát, đảm bảo việc sử dụng nguồn vốn đúng mục tiêu, minh bạch, hiệu quả, góp phần hoàn thành các mục tiêu giảm nghèo bền vững đến năm 2025 và định hướng đến năm 2030.