Báo Thanh Tra - Tin tức cập nhật trong ngày
Không sử dụng kịp thời nguồn vốn được cấp
Chậm tiến độ và dừng thi công kéo dài được xác định do dự án được chia thành 3 giai đoạn sau khi điều chỉnh tổng mức đầu tư. Tuy nhiên, từ giai đoạn 1 hoàn thành, dự án liên tục dừng thi công từ tháng 1/2018 - 1/2020 để thực hiện thủ tục đưa tạm tòa B trái vào sử dụng và chuẩn bị giai đoạn 2.
Trong giai đoạn 2, việc đàm phán, ký phụ lục hợp đồng chậm trễ; giai đoạn 3 từ 2022 đến nay thi công cầm chừng, từ tháng 1/2024 đến nay dự án dừng thi công hoàn toàn.
Kết quả kiểm tra cho thấy, nhiều hạng mục đã hoàn thành nhưng chưa nghiệm thu, dẫn đến phát sinh chi phí sửa chữa, khắc phục, chi phí bảo hành vượt quá thời hạn; chi phí quản lý, chi phí bảo lãnh ngân hàng và các chi phí khác.
Giá trị phần xây lắp và thiết bị đã nghiệm thu của tòa A và tòa B trái đạt 1.666,5 tỷ đồng nhưng gần 9 năm sau vẫn chưa được bàn giao sử dụng.
Điều đáng nói, giai đoạn 2008 - 2024, Thủ tướng Chính phủ giao kế hoạch vốn từ nguồn ngân sách Trung ương cho dự án. Tuy nhiên, nhiều năm không sử dụng hết, các năm: 2009 là 40,651 tỷ đồng, 2015 là 36,589 tỷ, 2016 là 92,54 tỷ, 2018 là 218,259 tỷ, 2019 là 173,897 tỷ đồng…
Điều này cho thấy, việc bố trí vốn nhưng không sử dụng kịp thời khiến dự án không đạt mục tiêu đề ra, gây nguy cơ lãng phí theo Luật Thực hành tiết kiệm, chống lãng phí năm 2013.
Tòa B trái được đưa vào sử dụng từ 2/1/2018 nhưng Bộ Ngoại giao chưa thực hiện tính hao mòn tài sản cố định, giá trị hao mòn tạm tính 2018 - 2024 là 142 tỷ đồng. Các hạng mục cảnh quan ngoài nhà chưa nghiệm thu nhưng đã đưa vào sử dụng cũng chưa được tính hao mòn. Việc này dẫn đến quản lý tài sản Nhà nước chưa đúng quy định.
Kết luận cũng chỉ ra, sử dụng chi phí quản lý dự án chưa đúng thanh tra xác định gần tỷ đồng để chi cho các đoàn công tác nước ngoài không thực hiện công tác quản lý dự án, vi phạm nguyên tắc quản lý chi phí quản lý dự án theo Thông tư 10/2011/TT-BTC.
Trách nhiệm thuộc về Bộ trưởng, Thứ trưởng Bộ Ngoại giao phụ trách dự án, Ban quản lý dự án, Cục Quản trị - Tài vụ và các đơn vị, cá nhân liên quan qua các thời kỳ. Vi phạm có tính chất cố ý, kéo dài, gây hậu quả nghiêm trọng.
Tổ chức kiểm điểm, xử lý trách nhiệm tập thể, cá nhân liên quan qua các thời kỳ
Sau khi chỉ ra hoàng loạt vi phạm tại dự án này, Thanh tra Chính phủ đã kiến nghị Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo Bộ Ngoại giao tổ chức kiểm điểm, xử lý trách nhiệm tập thể, cá nhân liên quan qua các thời kỳ; Kiểm toán Nhà nước thực hiện kiểm toán dự toán, tổng dự toán, tổng mức đầu tư, giá trị thiết bị đặc thù, biện pháp thi công, chênh lệch giá cao.
Giao Bộ Xây dựng xây dựng định mức thuê tư vấn nước ngoài, suất đầu tư công trình đặc thù; giao Bộ Tài chính hướng dẫn phương pháp xác định giá trị lãng phí để làm cơ sở xử lý trách nhiệm.
Thanh tra Chính phủ đồng thời chuyển thông tin, hồ sơ, tài liệu, vụ việc có dấu hiệu vi phạm đến Bộ Công an để xem xét, xử lý vi phạm về đấu thầu, đầu tư xây dựng, quản lý sử dụng tài sản Nhà nước theo Điều 219, 222, 224 Bộ luật Hình sự 2015, gồm các hành vi chỉ định thầu trái quy định, trùng chi phí dự toán, hợp đồng tư vấn nước ngoài, ký hợp đồng bổ sung trái phép, lập hồ sơ mời thầu và định giá thiết bị không đúng.
Kiến nghị Bộ Ngoại giao tổ chức thực hiện phương án tháo gỡ khó khăn, đảm bảo hoàn thành dự án sớm, tránh thất thoát vốn; rà soát, báo cáo việc khắc phục vi phạm trong lập tổng mức đầu tư.
Kiểm điểm xử lý trách nhiệm Ban quản lý dự án, Cục Quản trị - Tài vụ, người đứng đầu, cấp phó các đơn vị có liên quan; Ban quản lý dự án rà soát, làm rõ trách nhiệm nhà thầu, đơn vị tư vấn; thu hồi số tiền chi không đúng, nộp ngân sách Nhà nước.
Kiến nghị Bộ Xây dựng chỉ đạo Viện Kinh tế xây dựng rà soát trách nhiệm thẩm tra dự toán, tổng mức đầu tư, dự toán gói thầu, đảm bảo phù hợp thực tế, có cơ sở pháp lý; khắc phục tình trạng dự toán không phù hợp, dẫn đến chênh lệch lớn giá trị hợp đồng và giá thị trường.
Dự án Trụ sở Bộ Ngoại giao chậm tiến độ hơn 10 năm, vi phạm nghiêm trọng đấu thầu, quản lý vốn và tài sản Nhà nước, tiềm ẩn lãng phí lớn. Hiện, Thanh tra Chính phủ đã có kết luận làm rõ trách nhiệm các bên liên quan và đề xuất biện pháp xử lý, nâng cao hiệu quả quản lý vốn công nhằm nâng cao trách nhiệm trong triển khai dự án.
Các nội dung vi phạm được chuyển sang Bộ Công an để xem xét, xử lý
1. Vi phạm quy định về đấu thầu: Hội đồng thi tuyển phương án kiến trúc tự ý thay đổi mức điểm tối thiểu từ 70 điểm xuống 60 điểm để đưa thêm phương án đơn vị tư vấn đã bị loại vào để xếp loại, vi phạm Quy chế làm việc của Hội đồng, gây nhiều hậu quả.
Bộ Ngoại giao thực hiện tổ chức chỉ định thầu và ký hợp đồng của 20 gói thầu với giá trị là 4.388,471 tỷ đồng (vượt 904,456 tỷ đồng so với tổng mức đầu tư được phê duyệt là 3.484 tỷ đồng), vi phạm nguyên tắc quản lý chi phí đầu tư xây dựng theo quy định; đồng thời trái với ý kiến chỉ đạo cùa Thủ tướng Chính phủ tại Văn bản số 1866 ngày 3/11/2008, dẫn đến phát sinh nhiều vướng mắc, chậm tiến độ của dự án, có nguy cơ gây thiệt hại, lãng phí cho ngân sách Nhà nước và nợ đọng vốn của một số nhà thầu đã ký hợp đồng cho cả dự án
2. Việc trình, thẩm tra và phê duyệt dự toán chi phí lập dự án, thiết kế xây dựng và lập tổng dự toán trùng lặp mục chi phí tư vấn giai đoạn 1 gây thiệt hại 42,9 tỷ đồng.
3. Vi phạm về việc ký hợp đồng thuê Tư vấn nước ngoài: tổng giá trị gây thiệt hại ngân sách Nhà nước là 79,2 tỷ đồng, gồm: Đối với Tư vấn nước ngoài hỗ trợ quản lý dự án, giá trị quyết toán với nhà thầu nước ngoài là 33,6 tỷ đồng trừ đi chi phí tư vấn thuê tư vấn trong nước (tính theo Định mức 957) 1,1 tỳ đồng là 32,5 tỷ đồng.
Đối với hợp đồng thuê tư vấn giám sát nước ngoài, giá trị quyết toán với nhà thầu nước ngoài là 60,4 tỷ đồng trừ đi chi phí tư vấn giám sát thuê tư vấn trong nước theo định mức 13,7 tỷ đồng là 46,7 tỷ đồng.
4. Vi phạm trong đàm phán và ký hợp đồng đối với chi phí giám sát tác giả theo kế hoạch lựa chọn nhà thầu được phê duyệt là hợp đồng trọn gói nhưng Ban quản lý dự án đã ký bổ sung thêm hợp đồng 6,035 tỷ đồng.
Như vậy, tổng giá trị nguy cơ gây thiệt hại cho ngân sách Nhà nước là 127,526 tỷ đồng.
5. Vi phạm trong lập hồ sơ mời thầu một số gói thầu trái quy định và việc lập, thẩm định dự toán gói thầu được sử dựng để chỉ định thầu, cụ thể như: Giá trị hợp đồng về thiết bị cao hơn nhiều lần giá thiết bị nhập khẩu sau thuế (từ khoảng 2 lần đến 13 lần); việc lập, thẩm định và phê duyệt dự toán của các gói thầu không có căn cứ, không phù hợp với giá thị trường. Qua kiểm tra, xác minh giá trị phần thiết bị là 183,747 tỳ đồng trong tổng sổ giá trị thiết bị là 766,605 tỷ đồng của 5 gói thầu, thì giá trị chênh lệch tạm tính giữa giá trị họp đồng và giá trị nhập khẩu là 108,866 tỳ đồng (59,2% hợp đồng).
Ngoài ra, việc để Dự án dừng thi công (theo từng giai đoạn) và kéo dài hơn 10 năm gây lãng phí số vốn Nhà nước đã chì cho dự án hơn 4.000 tỷ đồng.
Bài cuối: Nguyên nhân - Hệ quả
